Kế hoạch bán World Cup bị chôn ở Zurich: FIFA, Infantino và cuộc chiến trước ngày 15 tháng 10

Ngày thứ Hai vừa qua, một lá thư rời khỏi trụ sở FIFA ở Zurich và đi tới 211 liên đoàn thành viên trên khắp hành tinh. Lá thư nói về một cuộc đánh giá quản trị sắp được tiến hành. Nó được viết bằng thứ ngôn ngữ hành chính sạch sẽ đến mức không một cái tên riêng nào bị gọi ra, không một sự kiện cụ thể nào được nhắc tới. Trong 211 hộp thư đến ấy, chỉ vài chục người hiểu rằng lá thư đang nói về hai thứ hoàn toàn khác: một kế hoạch bán các quyền gắn với World Cup đã bị rút lại trong im lặng cách đó vài tuần, và một ánh mắt — ánh mắt của một vị tổng thống đang bước vào năm bầu cử.

Tôi đã dành phần lớn sự nghiệp để đứng ở cuối hành lang. Không phải hành lang của những tòa nhà quyền lực, mà là hành lang của những phòng thay đồ, nơi các quyết định lớn được đưa ra dưới dạng những câu nói rất nhỏ. Ở đó tôi học được một điều: những gì không được ghi vào biên bản thường quan trọng hơn những gì được ghi. Và ở Zurich lúc này, biên bản đang thiếu đúng hai dòng.

Tôi đứng cuối hành lang, nghe rõ tiếng thở dài của một kỷ nguyên.

Bối cảnh: một tổ chức 211 thành viên và một chiếc bàn có 38 ghế

FIFA vận hành theo một mô hình mà người hâm mộ bình thường ít khi nhìn thấy. Quyền lực tối cao nằm ở Đại hội — nơi 211 liên đoàn thành viên, mỗi liên đoàn một lá phiếu, bầu ra chủ tịch. Nhưng giữa hai kỳ đại hội, công việc thường nhật nằm trong tay Hội đồng FIFA, một chiếc bàn gồm 38 ghế: đại diện các liên đoàn châu lục, các phó chủ tịch, chủ tịch và tổng thư ký.

Gianni Infantino ngồi ở đầu chiếc bàn đó từ năm 2026. Ông tái đắc cử năm 2026 và năm 2026. Theo những gì được công bố, kỳ bầu cử tiếp theo đang đến gần — đủ gần để mọi động thái hành chính trong năm nay đều bị đọc bằng con mắt của một chiến dịch tranh cử.

Tuần này, FIFA xác nhận rằng một cuộc đánh giá quản trị độc lập sẽ được tiến hành. Chủ tịch Infantino đã gửi thư tới toàn bộ 211 liên đoàn thành viên để thông báo về nó, và theo cách diễn đạt của chính FIFA, sáng kiến này "được đón nhận tích cực" ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Ngày quyết định là 15 tháng 10, khi Hội đồng FIFA nhóm họp tại Zurich.

Nhưng phía sau thông báo ấy là hai hồ sơ mà ban lãnh đạo FIFA không muốn đưa vào phạm vi đánh giá.

Hồ sơ thứ nhất mang tên FIFA Forward Enterprise — gọi tắt là FFE. Đây là một đề án bán hoặc thương mại hóa các quyền gắn với giải đấu lớn nhất của bóng đá thế giới. Đề án đã bị rút lại vào tháng trước. Không có bảng định giá nào được công bố. Không có tên nhà đầu tư nào được nêu. Không có điều khoản nào được đưa ra ánh sáng. Đề án đơn giản là biến mất khỏi chương trình nghị sự, giống như một cầu thủ bị rút khỏi đội hình mà không có thông cáo y tế.

Hồ sơ thứ hai mang tên Folarin Balogun. Tiền đạo này từng bị treo giò ở một trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp 32 đội tại World Cup, gặp đội tuyển Bỉ. Án treo giò sau đó được gỡ, và theo những gì được ghi nhận, việc gỡ án diễn ra sau một cuộc điện đàm của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tới chính Infantino.

Hai hồ sơ, hai loại vấn đề khác nhau. Một cái thuộc về tiền. Một cái thuộc về luật chơi. Và cả hai đều nằm ngoài phạm vi của cuộc đánh giá mà FIFA vừa công bố.

Áp lực không nằm trên vai, nó nằm trong cách họ buộc dây giày.

Phần lõi: bản đồ quyền lực, và khoảng cách giữa ghế ngồi và lá phiếu

Để hiểu chuyện gì đang diễn ra ở Zurich, cần bỏ thói quen đọc bóng đá qua bảng tỉ số. Cuộc chiến này không có hiệp phụ, không có bàn thắng, và cũng không có trọng tài. Nó có những khối liên minh, những cuộc họp kín, và một thứ vũ khí duy nhất thực sự quan trọng: quyền đặt ra phạm vi của cuộc tranh luận.

Hãy bắt đầu từ con số mà mọi hãng tin đều nhắc tới: 21 trên 38 ghế trong Hội đồng FIFA thuộc về ba liên đoàn — châu Âu, châu Á và Bắc Trung Mỹ cùng Caribe. Nghe qua, đó là một thế đa số thoải mái. Một khối có 21 phiếu trong một hội đồng 38 người nắm quyền kiểm soát về mặt lý thuyết. Nếu chỉ đọc tới đó, người ta sẽ kết luận rằng Infantino đang bị bao vây và sắp thua.

Nhưng có một chi tiết biến toàn bộ phép tính ấy thành vô nghĩa.

Trước đó, chính khối này đã cố triệu tập một đại hội đồng bất thường để buộc ban lãnh đạo FIFA phải trả lời những câu hỏi khó. Để triệu tập được, họ cần 19 lá phiếu. Họ không đạt được 19 lá phiếu.

21 trên 38 ghế không chuyển thành 19 lá phiếu. Đó là toàn bộ câu chuyện.

Sự khác biệt giữa hai con số này không phải là một sai sót kỹ thuật. Nó là bản chất của nền chính trị liên đoàn. Ghế trong hội đồng được phân bổ theo khu vực địa lý, nhưng lá phiếu được quyết định bởi lợi ích cụ thể của từng liên đoàn, từng quốc gia, từng cá nhân. Một liên đoàn châu Á ngồi trong khối được cho là đối lập vẫn có thể bỏ phiếu theo hướng khác nếu họ đang chờ một khoản tài trợ phát triển, một suất đăng cai, hoặc một vị trí trong ủy ban. Không ai viết những điều đó vào nghị quyết. Nhưng chúng tồn tại, và chúng quyết định kết quả.

Đây là lúc cần nhìn vào phía bên kia chiếc bàn. Trong khi các liên đoàn châu Âu dẫn đầu làn sóng chỉ trích, một số quốc gia ở vùng Vịnh và châu Á — trong đó có Qatar, Saudi Arabia và Malaysia — đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với Infantino. Những tuyên bố này không đi kèm lý do kỹ thuật. Chúng đi kèm một thứ khác: quan hệ đầu tư, quan hệ đăng cai giải đấu, quan hệ chính trị dài hạn.

Với kinh nghiệm nhiều năm đứng ở rìa các phòng thay đồ, tôi biết rằng trong bất kỳ tập thể nào, sự trung thành công khai luôn có giá của nó. Một cầu thủ nói tốt về huấn luyện viên trước ống kính không nhất thiết vì tin vào chiến thuật. Anh ta có thể đang nghĩ tới việc gia hạn hợp đồng. Ở cấp độ liên đoàn, cơ chế cũng tương tự, chỉ khác quy mô: một lời tuyên bố ủng hộ có thể đổi lấy một trận đấu giao hữu trên sân nhà, một chuyến tập huấn, một học bổng trọng tài, hoặc một ghế trong ban tổ chức giải đấu tiếp theo.

Vậy nên khi Infantino tuyên bố rằng sáng kiến của ông nhận được "những thông điệp tích cực từ nhiều nơi trên thế giới", ông không nói dối. Ông chỉ đang mô tả đúng phần nổi của tảng băng. Những thông điệp tích cực đó tồn tại. Nhưng chúng tồn tại song song với một cuộc chiến nội bộ mà một thành viên hội đồng mô tả là đang diễn ra gay gắt quanh chính các điều khoản tham chiếu của cuộc đánh giá.

Điều khoản tham chiếu. Bốn chữ này nghe khô khan, nhưng nó là trung tâm của tất cả. Đó là văn bản quy định cuộc đánh giá sẽ nhìn vào cái gì, nhìn tới đâu, và nhìn về quá khứ hay chỉ nhìn về tương lai. Một cuộc đánh giá chỉ nhìn về tương lai sẽ không đụng tới FFE, không đụng tới Balogun, không đụng tới bất kỳ quyết định nào đã được đưa ra trong quá khứ.

Một bản đánh giá chỉ nhìn về phía trước là một bản đánh giá không có ai phải chịu trách nhiệm.

Và đây chính là điểm mà khối đối lập muốn phá vỡ. Một thành viên hội đồng đã nói thẳng rằng bất kỳ cuộc đánh giá nào thiếu phân tích hồi tố về FFE và về hồ sơ Balogun sẽ thiếu tính xác thực. Cách diễn đạt này rất đáng chú ý, vì nó không nói "cuộc đánh giá sẽ sai" mà nói "cuộc đánh giá sẽ không đáng tin". Trong chính trị tổ chức, đó là một lời buộc tội nặng hơn nhiều.

Ở phía đối lập, hai cái tên nổi lên rõ nhất. Debbie Hewitt, chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh, người đã công khai yêu cầu công bố toàn bộ tài liệu liên quan tới đề án FFE. Bà không đòi một cuộc điều tra mới. Bà đòi những gì đã tồn tại được đưa ra ánh sáng. Yêu cầu đó đơn giản hơn, và vì thế khó từ chối hơn.

Cái tên thứ hai là Bernd Neuendorf, chủ tịch liên đoàn bóng đá Đức. Ông dùng cách diễn đạt gay gắt nhất trong toàn bộ câu chuyện này: gọi cuộc đánh giá là một chiêu trò tranh cử được dàn dựng minh bạch. Chữ "minh bạch" ở đây mang tính mỉa mai, và nó cho thấy ông không hề tin rằng đây là một nỗ lực cải tổ thật sự.

Nhìn từ ngoài, câu chuyện có vẻ là một cuộc đối đầu giữa một tổng thống đang bị bao vây và một khối đối lập đang lớn dần. Nhìn từ trong, nó là một cuộc chiến giành quyền kiểm soát thời điểm và ngôn ngữ.

Infantino có một lợi thế mà không khối đối lập nào có thể tước đi: quyền khởi xướng. Ông là người gửi lá thư tới 211 liên đoàn. Ông là người đặt tên cho cuộc đánh giá. Ông là người quyết định nó sẽ được công bố vào lúc nào, trước kỳ bầu cử bao lâu, và với ngôn ngữ như thế nào. Ngay cả khi nội dung của nó bị tranh cãi, khung của nó đã do ông vẽ ra.

Đây là điều mà những người chỉ theo dõi qua tiêu đề báo chí thường bỏ qua. Một người đang bị tấn công vẫn có thể là người đang cầm bút. Và trong những tổ chức có 211 thành viên trải khắp sáu châu lục, người cầm bút thường thắng người cầm loa.

Cuộc họp ngày 15 tháng 10 tại Zurich là điểm mà tất cả những dòng này giao nhau. Nếu khối đối lập buộc được việc đưa FFE và hồ sơ Balogun vào phạm vi đánh giá, họ đã thắng một trận có ý nghĩa biểu tượng lớn. Nếu họ thất bại, họ sẽ phải giải thích với chính các liên đoàn thành viên của mình rằng tại sao một khối 21 trên 38 ghế lại không đủ để đổi lấy một dòng trong văn bản.

Theo những gì được ghi nhận, bất kỳ cuộc bỏ phiếu nào vào ngày hôm đó cũng được dự đoán là sẽ rất sít sao. Chữ "sít sao" ở đây là một cách nói lịch sự. Nó có nghĩa là không ai biết trước kết quả.

Vì sao hai hồ sơ này lại quan trọng tới vậy

Nếu chỉ đọc lướt, FFE giống như một đề án kinh doanh bị hủy. Nó không phải vậy.

Bóng đá đỉnh cao vận hành bằng một loại tài sản rất đặc biệt: quyền. Quyền phát sóng. Quyền thương mại. Quyền tổ chức. Quyền khai thác hình ảnh. Những quyền này không bị tiêu hao khi sử dụng, và chúng có thể được bán nhiều lần cho nhiều đối tượng khác nhau. Một đề án như FFE, xét về bản chất, là việc chuyển một phần dòng doanh thu gắn với giải đấu lớn nhất hành tinh sang tay một nhóm nhà đầu tư bên ngoài, để đổi lấy tiền mặt hoặc giá trị trước mắt.

Trong bóng đá câu lạc bộ, các thương vụ kiểu này diễn ra thường xuyên. Một đội bán quyền khai thác thương mại trong nhiều năm để lấy tiền ngay. Nhưng khi chủ thể làm việc đó không phải một câu lạc bộ mà là một liên đoàn toàn cầu, câu hỏi thay đổi hoàn toàn. Nó không còn là chuyện kinh doanh. Nó trở thành chuyện ai có quyền định đoạt tài sản chung của 211 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đó là lý do việc đề án bị rút lại không hề kết thúc câu chuyện. Nó chỉ mở ra một câu hỏi khác, khó chịu hơn: nếu đề án đã bị rút, tại sao các tài liệu về nó vẫn không được công bố? Một đề án bị hủy mà không có giấy tờ nào lộ diện là một đề án đã biến mất khỏi lịch sử. Nó không còn là một quyết định. Nó trở thành một tin đồn. Và tin đồn thì không thể bị truy cứu.

Ở đây tôi nhớ tới một nguyên tắc tôi vẫn giữ sau nhiều năm làm nghề: không phải mọi sự im lặng đều là che giấu, nhưng mọi sự che giấu đều bắt đầu bằng im lặng. Khi một tổ chức nói rằng một vấn đề "không còn cần thiết" vì nó đã được giải quyết, người ta nên hỏi thêm một câu: giải quyết bằng cách nào, và ai là người ký.

Hồ sơ Balogun thuộc một loại khác, nhưng cùng chạm vào một điểm.

Trong bất kỳ môn thể thao nào, án treo giò là một phán quyết kỹ thuật. Nó dựa trên luật, trên băng ghi hình, trên báo cáo trọng tài. Nó có quy trình, có cấp xét duyệt, có thời hạn. Khi một án treo giò ở một trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp World Cup được gỡ, công chúng có quyền biết cơ sở pháp lý của việc gỡ đó là gì. Nếu cơ sở ấy là một cuộc điện đàm từ một nguyên thủ quốc gia, thì phán quyết không còn là kỹ thuật nữa. Nó trở thành chính trị.

Trong phòng thay đồ, danh tiếng tan nhanh hơn băng ghim.

Ở cấp độ một trận đấu, hậu quả của việc này rất cụ thể. Một đội bóng bước vào trận đấu với niềm tin rằng luật được áp dụng giống nhau cho cả hai bên. Khi niềm tin đó lung lay, cách cầu thủ chơi bóng thay đổi. Họ phạm lỗi sớm hơn. Họ tranh cãi nhiều hơn. Họ bắt đầu tính toán tới những yếu tố nằm ngoài sân cỏ. Và khi ấy, thứ bị mất không phải một trận đấu, mà là toàn bộ hệ quy chiếu mà môn thể thao này dựa vào.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và làm việc trong các phòng thay đồ của tôi, áp lực lớn nhất không bao giờ đến từ đối thủ. Nó đến từ cảm giác rằng sân chơi không còn phẳng. Một cầu thủ có thể chịu được thất bại. Anh ta khó chịu được sự bất công, vì nó không có cách nào để tập luyện mà khắc phục.

Đó là lý do hồ sơ Balogun không thể bị coi là một chi tiết nhỏ. Nó là một tiền lệ. Và tiền lệ, trong các tổ chức lớn, luôn lan nhanh hơn người ta tưởng. Ngày hôm nay là một cuộc điện đàm về một án treo giò. Ngày mai có thể là một cuộc điện đàm về lịch thi đấu, về suất đăng cai, về việc phân bổ tiền bản quyền truyền hình.

Góc nhìn phản trực giác: người bị bao vây vẫn đang cầm bút

Câu chuyện được kể trên báo chí có một khung rất hấp dẫn: một tổng thống quyền lực đang bị siết chặt, một khối đối lập đang trỗi dậy, và một cuộc bỏ phiếu sắp tới có thể thay đổi tất cả. Khung này dễ bán. Nhưng nó bỏ qua ba sự thật khó chịu.

Sự thật thứ nhất: khối đối lập đã thử một lần và thất bại. Đại hội đồng bất thường không đạt đủ 19 lá phiếu cần thiết. Khi một liên minh không triệu tập nổi một cuộc họp mà mình cho là cần thiết, đó không phải là dấu hiệu của sức mạnh. Đó là dấu hiệu của một liên minh có hình dạng nhưng không có kết cấu.

Sự thật thứ hai: việc đề án FFE bị rút lại được trình bày như một chiến thắng của minh bạch. Nhưng một đề án bị rút mà không có tài liệu nào được công bố lại là kết quả lý tưởng cho những ai không muốn nó bị điều tra. Nó tạo ra cảm giác vấn đề đã được giải quyết, trong khi thực chất vấn đề chỉ được chuyển vào một ngăn kéo khóa kín. Nếu mục tiêu thật sự là minh bạch, người ta sẽ công bố hồ sơ trước khi rút đề án. Người ta đã làm ngược lại.

Sự thật thứ ba: cuộc đánh giá được công bố trước kỳ bầu cử, bởi chính người sẽ ra tranh cử. Điều này không tự động biến nó thành một trò lừa. Nhưng nó đặt ra một câu hỏi về cấu trúc khuyến khích mà không tuyên bố đạo đức nào có thể xóa bỏ: một cuộc đánh giá do ứng viên khởi xướng, vào năm bầu cử, về chính tổ chức mà ứng viên đang lãnh đạo.

Ở đây, tôi muốn nói một điều mà tôi đã học được từ những người làm việc trong các liên đoàn thể thao quốc gia, những người tôi phỏng vấn trong nhiều năm. Không ai trong số họ tin rằng các cuộc đánh giá nội bộ có thể tự tạo ra thay đổi. Họ tin vào một thứ khác: áp lực từ bên ngoài. Một cuộc đánh giá chỉ có giá trị khi nó có khả năng dẫn tới hậu quả cụ thể cho một người cụ thể. Nếu kết luận của nó chỉ có thể là "cần cải thiện quy trình", thì nó giống như một buổi họp đội sau thất bại: mọi người nói, không ai thay đổi.

Điều này giải thích vì sao cuộc chiến quanh các điều khoản tham chiếu lại gay gắt đến vậy. Nó không phải là cuộc tranh luận về chữ nghĩa. Nó là cuộc tranh luận về việc cuộc đánh giá có khả năng dẫn tới hậu quả hay không. Nhìn về tương lai là một cách để không phải nhìn về quá khứ. Và không nhìn về quá khứ là một cách để không ai phải chịu trách nhiệm.

Tôi không ghi chép điều họ nói. Tôi ghi nhớ điều họ im lặng.

Điều đáng theo dõi tiếp theo

Ngày 15 tháng 10 tại Zurich sẽ là thời điểm mà mọi lời nói trở thành phiếu. Không có ống kính nào ở giữa phòng họp, nhưng cách các liên đoàn bỏ phiếu sẽ nói rõ hơn bất kỳ thông cáo nào về việc họ thực sự đứng ở đâu.

Có ba dấu hiệu cần quan sát. Thứ nhất là nội dung cuối cùng của các điều khoản tham chiếu: cuộc đánh giá có bao gồm phân tích hồi tố về FFE và hồ sơ Balogun hay không. Thứ hai là số phận của các tài liệu FFE: chúng được công bố, hay tiếp tục nằm trong ngăn kéo. Thứ ba là sức mạnh thật của khối đối lập: liệu họ có thể chuyển 21 ghế thành một thế đa số hành động, hay tiếp tục thất bại như lần triệu tập đại hội đồng bất thường.

Nhìn xa hơn, câu chuyện này không chỉ liên quan tới một tổ chức. Nó liên quan tới một câu hỏi mà bóng đá thế giới đang phải trả lời ngày càng thường xuyên: các giải đấu lớn đang ngày càng gắn với lợi ích quốc gia, với dòng vốn đầu tư, với các cuộc gặp ngoại giao. Khi ranh giới giữa thể thao và chính trị mờ đi, câu hỏi không còn là ai thắng một cuộc bỏ phiếu. Câu hỏi là liệu luật chơi có còn được viết ở cùng một nơi với nơi người ta thi đấu hay không.

Hôm nay nó còn được viết ở Zurich. Ngày mai thì chưa chắc.

Kết luận mang tính tiến bộ

Điều đáng chú ý nhất trong toàn bộ câu chuyện này không nằm ở việc Infantino có bị siết chặt hay không. Điều đáng chú ý là một liên minh nắm 21 trong 38 ghế đã không đủ sức triệu tập 19 lá phiếu. Con số ấy nói rằng sự bất mãn trong bóng đá thế giới đang rộng hơn khả năng tổ chức của nó. Rất nhiều người không hài lòng. Rất ít người trong số đó hành động cùng lúc.

Nếu ngày 15 tháng 10 đi qua mà không có gì thay đổi về phạm vi cuộc đánh giá, thì thông điệp gửi tới 211 liên đoàn thành viên sẽ rất rõ: các cơ chế giải trình tồn tại trên giấy, nhưng chúng không kích hoạt được khi cần. Còn nếu các điều khoản tham chiếu bị buộc phải mở rộng, thì đó sẽ là lần đầu tiên trong nhiều năm một khối liên đoàn chuyển được số ghế thành số phiếu.

Dù theo hướng nào, một điều đã rõ. Ngăn kéo ở Zurich vẫn còn khóa. Và người ta chỉ mở ngăn kéo khi biết rằng sẽ có ai đó đứng ở cuối hành lang và ghi nhớ điều mình im lặng.