Jordi Cruijff không đơn độc: Ajax, trách nhiệm và bóng ma Mislintat

Ở Amsterdam có một kiểu âm thanh mà tôi chưa từng nghe ở nơi nào khác: tiếng ghế đẩu bị kéo lê trong phòng họp khi một giám đốc thể thao vừa rời ghế. Người hâm mộ Ajax không còn xa lạ với âm thanh ấy. Họ đã nghe nó khi Marc Overmars ra đi. Họ nghe lại khi Sven Mislintat phải rời câu lạc bộ sau chuỗi bản hợp đồng gây tranh cãi. Và nay, một âm thanh tương tự đang cố vang lên quanh cái tên Jordi Cruijff. Het Parool mới đây đưa tin rằng Jordi Cruijff, con trai của huyền thoại Johan Cruijff, đang điều hành Ajax một mình. Bài báo vẽ ra hình ảnh một giám đốc kỹ thuật có quyền lực quá lớn, tự mình quyết định chuyển nhượng, tự mình xây dựng bộ khung. Với những ai đã chứng kiến thời Mislintat, chi tiết ấy lập tức khơi dậy nỗi sợ quen thuộc. Họ nhớ tới mùa hè 2026, khi một nhà điều hành người Đức tiêu hàng triệu euro vào những bản hợp đồng không phù hợp, để lại một Ajax loay hoay trong bóng tối. Menno Geelen – tổng giám đốc điều hành Ajax – không chấp nhận cách đặt vấn đề đó. Trong cuộc phỏng vấn với De Telegraaf, ông nói thẳng: “Tôi không nhận ra bức tranh đó chút nào. Jordi rất coi trọng tính đồng đội. Tôi đã nói chuyện với cậu ấy gần như mỗi ngày trong vài tháng qua, về đủ mọi vấn đề.” Geelen khẳng định Cruijff thường xuyên tham khảo các thành viên hội đồng quản trị. Ông nhắc đến giám đốc tài chính Shashi Baboeram Panday, và những giám đốc kỹ thuật đang phát triển Daniel de Ridder và Siem de Jong. Cruijff cũng trao đổi với huấn luyện viên, các thành viên ban huấn luyện và ủy viên bóng đá. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các kỳ chuyển nhượng của Ajax từ những năm 2026, tôi nhận ra rằng câu trả lời của Geelen không chỉ là lời bác bỏ một bài báo. Đó là một tuyên ngôn về tổ chức. Cruijff không còn làm việc như một kẻ săn mồi đơn độc. Anh nằm trong một mạng lưới có kiểm soát. Nhưng tôi đủ già để biết rằng những lời khẳng định trong phòng họp chỉ có ý nghĩa khi được đo bằng thời gian. Người hâm mộ không hỏi ai điều hành một mình; họ hỏi đội bóng thắng hay thua. Khi tôi theo dõi Ajax giữa lúc Cruijff bắt đầu đưa cầu thủ về, tôi cảm nhận rõ sự khác biệt so với thời Mislintat. Sven Mislintat là một nhà trinh sát tài năng nhưng bị đặt vào một câu lạc bộ mà trục bóng đá không vận hành. Ông có nhiều quyền lực, ít sự kiểm soát, và gần như không có một bộ phận kỹ thuật đủ mạnh để phản biện. Kết quả là một loạt bản hợp đồng đắt tiền nhưng vô hồn. Geelen thừa nhận điều đó: “Thời kỳ Mislintat đã được đánh giá rất kỹ, cả bên trong lẫn bên ngoài. Một trong những kết luận là trục bóng đá trong tổ chức không ổn. Điều đó đã được khắc phục. Toàn bộ quy trình chuyển nhượng cũng đã được rà soát và cải tiến.” Trong bóng đá Hà Lan, người ta nhớ bàn thắng, nhưng tôi viết về người đã dâng bàn thắng ấy cho đời bằng một cú chạm lầm lỡ. Mislintat không phải tội đồ duy nhất; cú chạm lầm lỡ của ông chỉ là phần nổi của một tổ chức thiếu trục bóng đá. Khi một câu lạc bộ không có sự liên kết giữa tuyển trạch, kỹ thuật và tài chính, mọi bản hợp đồng đều trở thành canh bạc. Có người thắng, có người thua, nhưng cấu trúc thì vẫn đứng yên. Điều Ajax làm sau thời Mislintat không chỉ là thay một giám đốc. Họ đang cố gắng thay đổi cách tổ chức đưa ra quyết định. Có một nghịch lý trong chính câu chuyện Geelen kể. Nếu Jordi thực sự trao đổi với nhiều người “gần như mỗi ngày”, vậy tại sao bài báo Het Parool vẫn có thể tạo ra ấn tượng ngược lại? Vì một trong những căn bệnh của Ajax không nằm ở một cá nhân nào, mà nằm ở nền văn hóa im lặng sau những bức tường kính. Khi mọi quyết định được đưa ra trong phòng họp kín, người ngoài chỉ nhìn thấy những cú bắt tay và bản hợp đồng. Họ không thấy các cuộc gọi, không thấy những cuộc tranh luận. Vì vậy, câu hỏi “ai là người điều hành?” vẫn cứ quay trở lại. Nhưng có một chi tiết mà tôi cho là đáng giá nhất trong bài phỏng vấn với De Telegraaf. Geelen nói rằng dù thời Mislintat ông chỉ là giám đốc thương mại, ông vẫn cảm thấy có trách nhiệm. Ở một câu lạc bộ mà các giám đốc thường chỉ nhận công khi thắng và đổ lỗi khi thua, việc một tổng giám đốc nhận trách nhiệm về một thời kỳ không do mình quản lý là hiếm. Nó cho thấy Ajax đang cố gắng thay đổi văn hóa đổ lỗi, và cũng cho thấy họ hiểu rằng Mislintat chỉ là một triệu chứng. So sánh Jordi Cruijff với Mislintat là điều dễ hiểu. Cả hai đều có quyền lực trong chuyển nhượng, đều đưa về nhiều cầu thủ, và đều bị soi dưới kính hiển vi truyền thông. Nhưng khác biệt nằm ở hạ tầng xung quanh họ. Cruijff được đặt trong một hệ thống có nhiều người tham gia, có sự kiểm soát chéo và có quy trình được đánh giá lại. Mislintat, ngược lại, bị bỏ mặc với một quyền lực lớn và ít người phản biện. Câu chuyện của Ajax vì thế không phải là câu chuyện về một con người, mà là câu chuyện về sự vận hành của một tập thể. Tôi không biết Jordi Cruijff có thành công hay không. Tôi không biết các bản hợp đồng mùa tới sẽ nổ tung hay chìm xuống. Nhưng tôi học được một điều từ việc theo dõi bóng đá đỉnh cao: những câu lạc bộ vĩ đại không được xây bằng một người, mà bằng những cấu trúc đủ mạnh để chịu đựng sự nhỏ bé của từng người. Ajax vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng họ đã có một câu trả lời đúng. Tôi săn tin chuyển nhượng như săn một kết thúc mở: biết đây có thể là chia tay, nhưng chưa bao giờ biết hồi kết. Với Cruijff, bản hợp đồng nào cũng có thể chỉ là một câu chuyện dở dang. Nhưng với Ajax, câu chuyện dở dang nhiều nhất chính là nỗi ám ảnh về một cái bóng mang tên Mislintat. Họ có thể không cần một người hùng. Họ cần một tập thể đủ minh bạch để không ai bị hiểu lầm là “làm một mình”.