Trước Derby Jakarta - Bandung: Erick Thohir Nhắc Nhở Về Di Sản Kanjuruhan Và Bài Học An Toàn Công Chúng

Tối ngày 12 tháng 9 năm 2026, sân Gelora Bung Karno (SUGBK) tại Jakarta sẽ là tâm điểm của bóng đá Đông Nam Á khi Persija Jakarta tiếp đón Persib Bandung trong khuôn khổ vòng đấu thứ hai giải Super League 2026-2027. Một trận derby giữa hai câu lạc bộ lớn nhất Indonesia, với lịch sử đối đầu kéo dài hơn nửa thế kỷ, lẽ ra chỉ là một sự kiện thể thao thuần túy. Nhưng trên thực tế, trận đấu này đã bị PSSI đặt vào tầm kiểm soát an ninh cao nhất, ngay từ khi lịch thi đấu được công bố. Chủ tịch PSSI Erick Thohir đã lên tiếng cảnh báo công khai trước trận đấu: ông nhắc nhở tất cả các bên liên quan về thảm kịch Kanjuruhan xảy ra vào ngày 1 tháng 10 năm 2026 tại sân Kanjuruhan, Malang — một trong những thảm họa bóng đá nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại với khoảng 135 người thiệt mạng. Lời nhắc nhở này không phải ngẫu nhiên. Với một cựu quan chức cấp bộ trưởng và doanh nhân quốc tế như Erick Thohir, việc ông trực tiếp xuất hiện trước truyền thông để đặt vấn đề an toàn cho một trận cầu club cho thấy mức độ nghiêm trọng mà PSSI đang đối mặt. Trận derby Persija - Persib không đơn thuần là cuộc cạnh tranh thể thao. Đây là hình ảnh thu nhỏ của cuộc đối đầu văn hóa và địa lý giữa Jakarta, thủ đô kinh tế - chính trị của Indonesia, với Bandung, thủ phủ công nghiệp của Tây Java. Các cổ động viên của Persija tự gọi mình là The Jakmania, trong khi Persib có lực lượng hùng hậu mang tên Viking. Hai nhóm này không chỉ hoạt động trong phạm vi thành phố chủ quản — chương trình mở rộng của họ đã lan tỏa khắp vùng đô thị lớn phía đông Jakarta, đặc biệt là khu vực Bekasi. Đây là lý do Cảnh sát Bekasi Metro Resort được đưa vào kế hoạch phối hợp an ninh, một chi tiết cho thấy bộ máy chống khủng bố đang được triển khai theo mô hình đa cấp. Trong suốt 44 năm theo dõi bóng đá từ Hamburg, tôi đã chứng kiến nhiều trận derby được đánh giá là nguy hiểm trên khắp châu Âu — Manchester derby, El Clásico, Derby della Madonnina — nhưng ở Indonesia, yếu tố nguy cơ mang một chiều kích khác. Đó không chỉ là đối đầu giữa hai nhóm cổ động viên cuồng nhiệt, mà còn là hệ quả trực tiếp của một thảm họa chưa kịp phai nhạt trong ký ức tập thể. Kanjuruhan không chỉ là con số 135. Đó là khoảng cách giữa quyết định quản lý sai lầm và mạng sống con người — một ranh giới mà bất kỳ liên đoàn bóng đá nào cũng phải ghi nhớ. PSSI và cảnh sát quốc gia Indonesia (Polri) đã công bố cam kết pháp lý rõ ràng: bất kỳ hành vi bạo lực, khiêu khích hoặc gây rối trật tự công cộng nào trong khuôn khổ trận đấu đều sẽ bị truy tố theo pháp luật. Đây không phải là tuyên bố mang tính hình thức. Trong bối cảnh PSSI vẫn đang trong giai đoạn phục hồi uy tín sau Kanjuruhan, bất kỳ sự cố nào xảy ra tại SUGBK sẽ đặt chính sự tồn tại của ban lãnh đạo Erick Thohir vào tình thế bất lợi nghiêm trọng. Do đó, lời cảnh báo của ông mang đầy đủ trọng lượng chính trị của một người đang giữ tài khoản an toàn cho toàn bộ hệ thống. Một chi tiết đáng chú ý trong kế hoạch an ninh là việc phối hợp trực tiếp giữa The Jakmania Bekasi Raya và Viking Bekasi. Mô hình này — đưa các nhóm cổ động viên vào quy trình an ninh thay vì đối đầu trực tiếp với họ — là một sự thay đổi chiến lược so với cách tiếp cận trước đây. Tôi gọi đây là mô hình "an ninh nhúng" (embedded security), nơi mà các đầu mối cổ động viên trở thành vệ tinh của hệ thống chứ không phải đối tượng giám sát. Nếu mô hình này thành công tại derby Jakarta - Bandung, nó có thể trở thành tiền lệ cho toàn bộ giải Super League. Tuy nhiên, cần đặt câu hỏi về tính khả thi. Trong thực tế, áp lực từ đám đông cuồng nhiệt thường vượt ra ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ lãnh đạo cổ động viên nào. Căng thẳng trước trận đấu, đặc biệt tại các điểm tập trung như quảng trường Bandung hay các quán bar ở Bekasi, có thể leo thang chỉ vì một hành động khiêu khích nhỏ. Cảnh sát đã cam kết giám sát các "điểm xem tập thể" (watch party) của Persib tại vùng lân cận, nhưng điều này đòi hỏi nguồn lực đáng kể trong bối cảnh cảnh sát Indonesia vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về nhân sự. Về mặt truyền thông, trận derby này đang được định vị dưới lăng kính an toàn thay vì lăng kính chuyên môn. Các tờ báo lớn của Indonesia, bao gồm VIVA với tư cách nguồn gốc của phân tích này, đều chọn đưa tin về Erick Thohir và Kanjuruhan thay vì phân tích chiến thuật của hai đội. Đây là lựa chọn biên tập hoàn toàn có chủ đích: trong mắt độc giả Indonesia hôm nay, một trận derby không có thảm kịch còn đáng tin hơn bất kỳ bàn thắng đẹp nào. Nói cách khác, tiêu chuẩn thành công của trận đấu này không nằm ở bảng điểm mà ở bản tin sau trận. Trong vòng chưa đầy một tháng sau trận đấu, hệ thống truyền thông sẽ lại đối mặt với một điểm nóng khác: ngày 1 tháng 10 năm 2026 là kỷ niệm 4 năm thảm kịch Kanjuruhan. Nếu derby Jakarta - Bandung diễn ra an toàn, PSSI sẽ có trong tay một minh chứng hùng hồn cho chiến lược cải cách của mình. Ngược lại, nếu bất kỳ sự cố nào xảy ra, hậu quả sẽ lan rộng ra toàn bộ hệ thống bóng đá Indonesia, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị bản quyền truyền hình, khả năng thu hút nhà tài trợ, và niềm tin của công chúng vào giải đấu. Câu hỏi đặt ra cho tương lai gần là: liệu mô hình an ninh đa cấp của PSSI có thể trở thành tiêu chuẩn cho toàn khu vực Đông Nam Á hay không? Trong bối cảnh các giải đấu như V-League của Việt Nam, Thai League, hay Malaysia Super League cũng đang đối mặt với những thách thức về quản lý đám đông, kinh nghiệm từ Jakarta có thể trở thành một nghiên cứu điển hình. Nhưng điều kiện tiên quyết là trận derby tối nay phải kết thúc mà không có bất kỳ ca tử vong hay bạo lực hàng loạt nào. SUGBK sẽ đầy ắp khán giả. Nhưng điều tôi thực sự theo dõi không phải là bàn thắng hay thẻ phạt. Tôi đang chờ đợi một hệ thống chứng minh rằng bóng đá có thể vận hành an toàn ngay cả khi đối mặt với dư chấn của thảm họa. Nếu điều đó xảy ra, đó sẽ không chỉ là chiến thắng của PSSI hay Erick Thohir — đó sẽ là chiến thắng của một ngành công nghiệp đã từng để mất 135 sinh mạng và không bao giờ được phép lặp lại sai lầm tương tự.