"Bóng đá không phải để bán": Cuộc ly khai trong phòng họp quyền lực nhất của bóng đá thế giới

Ở Copenhagen, trong một hội trường không có khán đài, không có tiếng trống, không có những lá cờ, Aleksander Ceferin đứng lên và nói một câu khiến cả bóng đá châu Âu phải nín thở. Ông gọi kế hoạch bán một phần tương lai của bóng đá cho các nhà đầu tư tư nhân là điều không thể chấp nhận. Ông nói: "Đã đến lúc phải nói đủ rồi."

Đó không phải là một trận đấu. Đó là một cuộc họp. Nhưng với tôi, người đã dành hơn ba thập kỷ theo chân các đội bóng từ sân tập đến phòng thay đồ, những cuộc họp như thế mới là nơi trận đấu thật sự bắt đầu. Bóng đá không chỉ được quyết định bằng những bàn thắng. Nó được quyết định bằng những chữ ký, những lá phiếu, và những lời thì thầm trong những căn phòng không có máy quay.

Phòng thay đồ không nói dối — mọi lời thì thầm đều thành tiếng vọng. Lần này, tiếng vọng ấy vang từ Copenhagen đến trụ sở FIFA ở Zurich, và sẽ vang đến Maroc vào tháng Ba tới, nơi FIFA dự kiến tổ chức đại hội bầu chủ tịch.

Tôi đã từng ngồi trong những căn phòng như thế. Năm 2026, khi còn là nhà văn đồng hành của một câu lạc bộ ở Hà Nội, tôi chứng kiến một huấn luyện viên nói với các học trò rằng trận đấu không được thắng ở phút 90, mà được thắng từ phút đầu tiên của buổi họp chiến thuật. Câu chuyện ở Copenhagen nhắc tôi nhớ điều đó. Cuộc chiến giành quyền kiểm soát bóng đá thế giới không diễn ra vào ngày thi đấu. Nó diễn ra trước đó rất lâu, trong những căn phòng mà người hâm mộ chỉ biết đến qua vài dòng tin ngắn ngủi.

Một cuộc hôn nhân đã tan vỡ

Để hiểu vì sao một vị chủ tịch UEFA lại đứng trước các lãnh đạo câu lạc bộ châu Âu và yêu cầu chủ tịch FIFA phải rời ghế, cần quay lại điểm khởi đầu. Mối quan hệ giữa UEFA và FIFA dưới thời Gianni Infantino chưa bao giờ êm ả, nhưng nó chưa từng đổ vỡ công khai đến mức này. Điều thay đổi là một kế hoạch được cho là nhằm bán một phần cổ phần trong các giải đấu của FIFA, bao gồm cả World Cup, cho các nhà đầu tư tư nhân.

Theo thông tin được Goal.com dẫn lại, kế hoạch này được mô tả là đang được FIFA theo đuổi, và chính nó là giọt nước tràn ly. Ceferin không chỉ phản đối về mặt nguyên tắc. UEFA đã khởi kiện, đưa FIFA, cá nhân Infantino và các nhà đầu tư được đề xuất ra trước pháp luật. Đây là bước leo thang chưa từng có giữa hai tổ chức từng được xem là đối tác trong việc điều hành bóng đá toàn cầu.

Ceferin gọi việc bán một phần tương lai của bóng đá là hành động không thể biện minh bằng cách gọi nó là "phát triển". Ông nói: "Bán đi một phần tương lai của bóng đá không trở thành phát triển chỉ vì người ta gọi nó là phát triển." Đây là một câu nói mang tính định nghĩa. Nó không nhắm vào con số, mà nhắm vào ngôn ngữ. Ceferin đang tấn công vào cách FIFA biện minh cho kế hoạch của mình, chứ không chỉ vào bản thân kế hoạch.

Phía FIFA đáp trả bằng cáo buộc rằng UEFA đang tiến hành một chiến dịch bôi nhọ. Trong khi đó, Ceferin còn đưa ra một chi tiết đáng chú ý: ông nói rằng Giải thưởng Hòa bình của FIFA được lập ra mà không có sự tham vấn của ban điều hành. Ông cũng nhắc đến cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh này, như một cách để vẽ chân dung một Infantino đang bị cuốn vào các mối quan hệ chính trị và đánh mất tính trung lập về thể chế.

Những gì đang diễn ra không phải là một cuộc tranh cãi về luật chơi. Nó là một cuộc tranh cãi về việc ai được quyền định nghĩa bóng đá là gì, và ai được quyền bán nó.

Bản đồ các khối quyền lực

Điều khiến câu chuyện này trở nên quan trọng hơn một cuộc khẩu chiến giữa hai cá nhân là cấu trúc liên minh đằng sau họ. UEFA không đơn độc. Ceferin nhận được sự hậu thuẫn từ các liên đoàn châu Á và Bắc Mỹ. Về phía Infantino, các cơ quan điều hành châu Phi và Nam Mỹ đứng về phía ông.

Cách chia khối này không hoàn toàn theo địa lý. Nó chia theo lợi ích thể chế. UEFA và các đồng minh của mình đại diện cho sức nặng thương mại của bóng đá câu lạc bộ châu Âu, nơi tập trung phần lớn giá trị truyền hình, giá trị thương hiệu và dòng tiền của bóng đá thế giới. FIFA và các đồng minh của mình đại diện cho mô hình đại hội một thành viên một phiếu, nơi mỗi liên đoàn quốc gia có giá trị ngang nhau, bất kể nền bóng đá của họ lớn đến đâu.

Đây là điểm mấu chốt mà người hâm mộ thường bỏ qua. Trong bóng đá, quyền lực không nằm ở nơi có nhiều tiền nhất, mà nằm ở nơi có nhiều lá phiếu nhất. Và lá phiếu không được mua bằng hợp đồng truyền hình. Nó được xây bằng các chương trình phát triển, bằng các khoản tài trợ, bằng những mối quan hệ được vun đắp qua nhiều năm.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các kỳ chuyển nhượng của tôi, tôi nhận ra một quy luật: những tổ chức nắm quyền phân phối nguồn lực luôn có lợi thế trong các cuộc bỏ phiếu, ngay cả khi họ thua trong cuộc chiến truyền thông. UEFA có thể thắng trên mặt báo. Nhưng FIFA nắm quyền phân phối tiền cho hàng trăm liên đoàn quốc gia, và điều đó có giá trị hơn bất kỳ tiêu đề nào.

Địa điểm của đại hội FIFA cũng nói lên nhiều điều. Maroc nằm trong khối châu Phi, khu vực đang ủng hộ Infantino. Đây có thể là một lợi thế mang tính biểu tượng và hậu cần cho đương kim chủ tịch.

Logic tài chính của một thương vụ chưa được xác nhận

Cần phải nói rõ một điều: kế hoạch bán cổ phần được mô tả là đang được theo đuổi, nhưng các con số cụ thể không được công bố. Không có định giá, không có danh tính nhà đầu tư, không có điều khoản hợp đồng nào được nêu trong tài liệu gốc. Điều đó có nghĩa là mọi kết luận về giá trị thương vụ đều phải được đánh dấu là chưa đủ thông tin để đánh giá.

Tuy nhiên, có thể phân tích logic đằng sau một thương vụ như vậy. Bán một phần cổ phần trong các giải đấu của FIFA, bao gồm World Cup, về bản chất là chuyển nhượng một phần dòng doanh thu tương lai. Đây là mô hình mà giới đầu tư tư nhân rất ưa thích, bởi vì World Cup là một trong những sản phẩm thể thao có dòng tiền ổn định và dễ dự đoán nhất hành tinh. Nó giống như bán quyền khai thác một mỏ vàng trong nhiều thập kỷ, thay vì bán từng thỏi vàng một.

Vấn đề của việc bán tương lai là bạn đánh đổi quyền kiểm soát lấy thanh khoản trước mắt. Khi một phần doanh thu tương lai thuộc về nhà đầu tư, thì phần còn lại dành cho phát triển bóng đá, cho các khoản thanh toán đoàn kết, cho các chương trình hỗ trợ liên đoàn quốc gia, sẽ bị thu hẹp lại. Đây là lý do vì sao các liên đoàn nhỏ, những nơi phụ thuộc vào tiền phân phối của FIFA, lại có lý do để dè chừng, dù họ có thể đứng về phía nào.

Từ góc nhìn tài chính, việc UEFA khởi kiện làm tăng chi phí pháp lý cho tất cả các bên. Nó cũng tạo ra sự bất định, và sự bất định là kẻ thù của dòng vốn dài hạn. Nhà đầu tư tư nhân, dù tham lam đến đâu, cũng không thích bỏ tiền vào một tài sản đang bị kiện. Điều này có nghĩa là vụ kiện của UEFA, ngay cả khi không thắng về mặt pháp lý, vẫn có thể đạt được mục tiêu làm chậm hoặc làm biến dạng thương vụ.

Điểm mù: UEFA thắng truyền thông, nhưng chưa chắc thắng lá phiếu

Đây là nơi tôi muốn dừng lại lâu hơn, bởi vì đây là điểm mà phần lớn các bài bình luận đang bỏ qua.

Khi Ceferin nói "bóng đá không cần hoàng đế", khi ông nói "chúng ta là người trông coi, không phải chủ sở hữu", khi ông nói "bóng đá không phải để bán", ông đang thắng. Ông đang thắng trong cuộc chiến định hình câu chuyện. Báo chí phương Tây, đặc biệt là báo chí Tây Âu, đón nhận những câu nói này một cách rộng rãi. Hình ảnh một vị chủ tịch UEFA đứng lên chống lại cái mà ông gọi là sự chiếm đoạt thương mại của bóng đá là một hình ảnh dễ bán. Nó tạo ra một nhân vật chính nghĩa và một nhân vật phản diện rõ ràng.

Nhưng chiến thắng truyền thông không tự động chuyển thành chiến thắng bầu cử. Và đây là điểm mấu chốt: tính đến thời điểm hiện tại, Infantino dự kiến tranh cử nhiệm kỳ thứ tư mà không có đối thủ. UEFA đang được mô tả là đang ráo riết tìm kiếm một ứng cử viên đủ tầm để thách thức ông.

Một chiến dịch công luận không có ứng cử viên là một chiến thắng đạo đức không có hệ quả bầu cử. Ceferin có thể đúng về mặt nguyên tắc, nhưng nguyên tắc không bỏ phiếu. Lá phiếu bỏ phiếu. Và nếu không có một ứng cử viên đủ uy tín toàn cầu, đủ sự hậu thuẫn từ các liên đoàn, và đủ một cương lĩnh cải cách thuyết phục, thì chiến dịch của UEFA có thể kết thúc bằng một bài phát biểu hay và một nhiệm kỳ nữa của Infantino.

Đây là nghịch lý của chính trị bóng đá. Người ta có thể thắng trong lòng người hâm mộ và thua trong phòng họp. Ceferin đang ở thế tấn công, nhưng ông đang tấn công vào một pháo đài mà ông chưa có thang để leo lên.

Có một điều tinh tế hơn nữa. Việc Ceferin chọn hội nghị các câu lạc bộ châu Âu làm nơi phát biểu không phải là ngẫu nhiên. Ông đang biến các giám đốc điều hành câu lạc bộ thành một nhóm áp lực. Những người này có tiếng nói, có tiền, và có lợi ích trực tiếp trong việc bảo vệ giá trị thương mại của bóng đá châu Âu. Nhưng cũng chính họ là những người có thể chọn sự ổn định nếu họ lo rằng một cuộc chiến thể chế kéo dài sẽ đe dọa doanh thu của các giải đấu. Sự ủng hộ của họ, vì thế, có điều kiện.

Cái tên và danh tính trong cuộc chiến này

Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi từng học một bài học đau đớn về cái tên. Năm 2026, khi tác nghiệp tại một kỳ World Cup, tôi phát âm sai tên một cầu thủ đến ba lần trong một hiệp đấu. Phản hồi từ cộng đồng khiến tôi nhận ra rằng viết sai tên một con người là vô tình xóa đi danh tính của họ. Tôi từng đọc sai tên một con người, và nhận ra mình đã vô tình xóa đi danh tính của họ.

Câu chuyện ở Copenhagen cũng là một câu chuyện về danh tính. Khi Ceferin gọi Infantino là "hoàng đế", ông đang tước đi danh tính của một nhà điều hành dân cử và gán cho ông ta danh tính của một kẻ độc tài. Khi FIFA gọi chiến dịch của UEFA là "bôi nhọ", họ đang tước đi tính chính danh của một cuộc phản đối có cơ sở pháp lý. Cả hai bên đều đang đánh nhau bằng cách định nghĩa lại đối thủ.

Đây là lý do vì sao tôi không vội tin vào bất kỳ phiên bản nào. Bóng đá dạy tôi rằng khi hai bên đều nói những điều nghe rất hợp lý, thì sự thật thường nằm ở một tầng khác, nơi không ai muốn nhắc đến.

Và tầng đó, trong trường hợp này, là câu hỏi về quyền lực đối với lịch thi đấu và phân phối doanh thu toàn cầu. Một phần tư thế kỷ qua, bóng đá đã chứng kiến sự chuyển dịch dần quyền lực về phía các giải đấu và các câu lạc bộ có giá trị thương mại cao nhất. Một thương vụ bán cổ phần giải đấu của FIFA sẽ là bước đi ngược lại xu hướng đó, hoặc là bước đi củng cố nó, tùy vào cách nhìn. UEFA không chỉ lo về sự minh bạch. UEFA lo rằng dòng vốn tư nhân có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trong việc quyết định lịch thi đấu và cách chia tiền. Đây là một nỗi lo có thật, và nó không được nói ra trong các tuyên bố chính thức.

Sân vắng và nỗi sợ của thể chế

Có một hình ảnh tôi không thể gạt khỏi đầu khi đọc về cuộc xung đột này. Đó là hình ảnh một sân vận động vắng người. Mùa giải ấy, chỉ còn tiếng bóng lăn trong sân vắng, kể cho ta nghe nỗi sợ hãi của chính mình. Trong bóng đá, khi khán đài im lặng, người ta mới nghe thấy tiếng bóng. Và trong chính trị bóng đá, khi những cuộc họp diễn ra sau cánh cửa đóng, người ta mới nghe thấy nỗi sợ thật sự.

Nỗi sợ của FIFA là gì? Có thể là nỗi sợ về một mô hình doanh thu bị thách thức, khi các giải đấu câu lạc bộ ngày càng chiếm ưu thế về giá trị thương mại so với các giải đấu quốc gia. Nỗi sợ của UEFA là gì? Có thể là nỗi sợ mất quyền tự quyết về lịch thi đấu, về thể thức, về cách phân chia tiền, trong một thế giới mà dòng vốn toàn cầu có thể định hình lại mọi thứ.

Cả hai nỗi sợ đều có cơ sở. Và cả hai đều không xuất hiện trong các thông cáo báo chí. Đó là lý do vì sao tôi luôn cẩn trọng với những tuyên bố chính thức. Chúng thường là lớp áo khoác ngoài của những động cơ sâu hơn.

Tháng Ba và những tín hiệu cần theo dõi

Điểm quyết định của câu chuyện này không nằm ở Copenhagen. Nó nằm ở Maroc, vào tháng Ba tới, khi FIFA tổ chức đại hội bầu chủ tịch. Cho đến lúc đó, cả hai bên đều đang ở giai đoạn xây dựng áp lực.

Có vài tín hiệu tôi sẽ theo dõi. Thứ nhất là liệu một ứng cử viên đủ tầm có xuất hiện để thách thức Infantino hay không. Nếu không, chiến dịch của UEFA sẽ khép lại như một tiếng nói đạo đức đơn độc. Thứ hai là tiến trình của vụ kiện. Một phán quyết về tư cách khởi kiện, hoặc một lệnh tạm đình chỉ, có thể thay đổi hoàn toàn cục diện thương vụ. Thứ ba là sự dịch chuyển của các khối liên đoàn. Nếu một liên đoàn lớn đổi phe, số học bầu cử sẽ thay đổi.

Và thứ tư, có lẽ là tín hiệu quan trọng nhất, là danh tính của các nhà đầu tư. Khi thông tin về cấu trúc thương vụ được công bố, người ta sẽ biết liệu đây là một thương vụ phát triển hay một thương vụ chiếm đoạt. Cho đến lúc đó, mọi kết luận đều phải được đặt trong dấu ngoặc của sự chưa xác nhận.

Suy nghĩ để lại

Có một điều tôi học được sau nhiều năm đứng ở rìa các cuộc họp và các phòng thay đồ: những trận đấu vĩ đại nhất không bao giờ được ghi lại trên bảng tỉ số. Chúng được ghi lại trong những quyết định không ai nhìn thấy, trong những chữ ký không ai đọc, trong những lá phiếu không ai đếm.

Cuộc chiến giữa Ceferin và Infantino sẽ được nhớ đến như một khoảnh khắc bóng đá thế giới phải chọn giữa hai cách hiểu về chính mình. Một bên tin rằng bóng đá là một di sản cần được bảo vệ khỏi thị trường. Một bên tin rằng bóng đá là một tài sản cần được tối ưu hóa cho tương lai. Cả hai đều có lý lẽ của mình.

Nhưng nếu có một điều tôi tin chắc, đó là điều này: người hâm mộ ở Hà Nội, ở Buenos Aires, ở Lagos, ở Manchester — họ không quan tâm ai thắng trong cuộc họp. Họ chỉ quan tâm liệu vào một ngày nào đó, khi họ bật tivi lên, trận đấu họ yêu có còn thuộc về họ hay không.

Và đó là câu hỏi mà cả Ceferin lẫn Infantino đều chưa trả lời được.