Perks trong Overwatch 2: Tầng sức mạnh ngầm định hình lại đấu trường chuyên nghiệp

2 giờ 47 phút sáng theo giờ Seoul. Trong phòng scrim của một đội tuyển hạng A, huấn luyện viên phân tích xóa nửa bảng chiến thuật mà anh đã dựng suốt ba tuần. Phần còn lại chỉ vỏn vẹn một dòng phấn: Level 2 là cửa sổ giao tranh. Anh không giải thích thêm. Anh chỉ đặt viên phấn xuống và nhìn lên màn hình, nơi Bastion đang tự sửa chữa giữa lúc thanh máu tụt xuống mức báo động — một kỹ năng đã biến mất khỏi trò chơi kể từ ngày Overwatch 2 ra mắt. Thứ vừa quay lại đó không đơn thuần là một kỹ năng. Đó là một cách chơi cũ, được gói lại và thả trở vào trận đấu dưới cái tên Perk. Blizzard xác nhận hệ thống Perks sẽ bổ sung cho toàn bộ tướng trong Overwatch 2, bao gồm cả những tướng ra mắt sau này, với chu kỳ cập nhật cách nhau mỗi hai mùa giải. Mỗi tướng có hai bậc nâng cấp. Perk Nhỏ mở khóa ở cấp 1. Perk Lớn mở khóa ở cấp 2. Điểm kinh nghiệm tích lũy qua chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ đồng đội và cứu mạng. Đổi tướng giữa trận đưa người chơi về cấp 1, nhưng lần quay lại tướng cũ sẽ mở khóa Perk nhanh hơn. Nghe qua, đây là một tính năng dành cho người chơi phổ thông. Nhưng với bất kỳ ai từng ngồi trong phòng phân tích của một đội tuyển chuyên nghiệp, cấu trúc đó vẽ ra một bản đồ hoàn toàn khác. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu tại Hàn Quốc trong sáu năm qua, tôi chưa từng thấy một thay đổi nào buộc ban huấn luyện phải viết lại giáo án giữa mùa giải nhanh đến vậy. Các bản vá cân bằng chỉ số vốn nằm ngoài tầm kiểm soát của tuyển thủ, ai cũng nhận phần như nhau. Perks thì khác. Nó biến sức mạnh thành một thứ được phân phối bởi chính người chơi, trong từng phút của trận đấu. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở nhóm Perk hồi sinh kỹ năng đã bị xóa. Bastion lấy lại khả năng tự sửa chữa. Orisa lấy lại lá chắn từng định hình vai trò của cô thời Overwatch 1. Đây là dạng sức mạnh bóng ma — những kỹ năng từng bị gỡ bỏ vì quá mạnh nay quay lại một cách có kiểm soát, nhưng vẫn mang theo toàn bộ ký ức về sự bất cân bằng cũ. Orisa từ một tướng cận chiến thuần túy có thể trượt sang vai trò tank lai chỉ trong vài phút. Bastion từ một cỗ súng cố định biến thành một thực thể có khả năng duy trì sự sống mà đối phương không thể tính trước. Cấu trúc kinh nghiệm củng cố xu hướng này. Nguồn XP chính gồm chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ và cứu đồng đội — tất cả đều thưởng cho việc hiện diện trong giao tranh tổng. Người chơi đi lẻ, đánh tập kích, hoặc câu giờ ở hành lang hẹp sẽ tụt lại phía sau. Đây là tuyên bố thiết kế rõ ràng: Overwatch 2 muốn bạn đứng cùng đội, đúng như cách họ đã làm khi áp đặt cấu trúc vai trò hai hai hai. Nhưng tầng sâu hơn lại nằm ở cơ chế đổi tướng. Đổi tướng đưa bạn về cấp 1, một hình phạt rõ ràng. Tuy nhiên lần quay lại tướng cũ, Perks mở nhanh hơn. Điều đó tạo ra một chiến thuật mới: đổi tướng để chặn đà tích lũy Perk của đối phương, rồi quay lại khi cửa sổ giao tranh mở ra. Giới phân tích gọi đó là perk banking, tức tích trữ nâng cấp. Trong một trò chơi mà thời gian chiếm điểm quyết định thắng thua, việc kéo đối phương vào vòng xoáy đổi tướng cũng là một cách gây nhiễu. Với các đội tuyển chuyên nghiệp, hệ quả đầu tiên mang tính nhân sự. Tuyển thủ đa năng tăng giá. Một người chơi được ba tướng trong cùng vai trò nắm trong tay nhiều biến số hơn một chuyên gia một tướng. Nhóm hỗ trợ linh hoạt trở thành tài sản chiến lược. Ngược lại, những chuyên gia sống bằng một tướng duy nhất đứng trước nguy cơ bị định giá lại, bởi nếu Perk của tướng sở trường yếu hơn mặt bằng, họ không thể bù đắp bằng kỹ năng thuần túy. Hệ quả thứ hai mang tính dữ liệu. Với hai mốc cấp độ và vô số tổ hợp Perk, số kịch bản cần phân tích tăng theo cấp số nhân. Ban huấn luyện phải xây dựng một tầng phân tích mới: chọn Perk nào ở mốc nào, đổi tướng lúc nào để tối ưu hóa, và đối phương sẽ phản ứng ra sao. Giá trị của một đội tuyển giờ đây nằm ở tốc độ học, không phải ở việc sở hữu đội hình mạnh nhất trên giấy. Hệ quả thứ ba, và có lẽ là hệ quả bị bỏ quên nhiều nhất, nằm ở khán đài. Overwatch vốn đã khó theo dõi. Thêm một tầng tiến trình trong trận đồng nghĩa với việc bình luận viên phải giải thích thêm một biến số nữa cho người xem phổ thông, trong khi người xem chuyên sâu phải tự dựng lại bức tranh sức mạnh trong đầu. Mỗi pha xử lý chỉ là một câu thoại trong vở kịch dài cả thiên niên kỷ, nhưng giờ đây người kể chuyện phải nhớ thêm cả phần chú thích. Câu chuyện đẹp nhất mà cộng đồng đang kể là câu chuyện về sự đa dạng. Mọi tướng đều có Perk riêng, không có chỉ số chung chung, nên mỗi lựa chọn đều mang bản sắc. Nghe hợp lý. Nhưng có một điểm mù nằm ở chỗ khác. Toàn bộ sức hấp dẫn của hệ thống phụ thuộc vào việc nó có được bật trong chế độ xếp hạng và giải đấu hay không. Nếu Perks chỉ tồn tại ở chế độ chơi nhanh và arcade, phân tích cạnh tranh về nó bằng không. Nếu nó được bật ở đấu trường chuyên nghiệp, một vấn đề cũ lập tức quay lại: khóa phiên bản. Các giải LAN thường chốt phiên bản máy chủ trước ngày thi đấu nhiều tuần. Khi Perk ra mắt mỗi hai mùa, đội chơi giải sẽ chạy trên một phiên bản khác với những gì người xem thấy trên sóng. Người hâm mộ nhìn thấy một trò chơi, tuyển thủ chơi một trò chơi khác. Có một điểm mù thứ hai ít được nhắc tới. Blizzard chưa công bố dữ liệu tỷ lệ thắng, tỷ lệ chọn hay tỷ lệ cấm của từng Perk. Trong thể thao điện tử, không có dữ liệu thì không có lá chắn. Mọi tuyên bố về việc Perks cân bằng hay phá vỡ trò chơi đều chỉ là phỏng đoán được khoác áo phân tích. Khi vương miện chạm đất, tiếng vang không thuộc về nhà vua. Ở đây, chiếc vương miện là sự công bằng mà mọi người mặc định có. Perks làm nó lung lay trước cả khi trận đấu bắt đầu. Chiếc ghế trống không lời, nhưng kể câu chuyện dài nhất. Trong trường hợp này, chiếc ghế trống là vị trí của những chuyên gia một tướng, của các đội tuyển không kịp cập nhật giáo án, của những khán giả bỏ về giữa trận vì không hiểu chuyện gì vừa xảy ra trên màn hình. Tôi từng nghĩ mình đã hiểu Overwatch 2. Bây giờ thì không chắc nữa. Điều duy nhất tôi dám nói là các đội tuyển cần chuẩn bị hai giáo án song song: một cho thế giới có Perks, một cho thế giới không có. Và có lẽ, đội vô địch mùa giải tới sẽ không phải đội chơi tốt nhất. Đó sẽ là đội hiểu rõ nhất thứ mà không ai nhìn thấy trên bảng điểm. Chúng ta gọi là ngẫu nhiên, nhưng vũ trụ gọi là kịch bản. Đêm nay, trong phòng scrim ở Incheon, bảng trắng vẫn còn nửa chỗ trống. Ai đó sẽ phải viết vào đó trước khi trận đấu lớn bắt đầu.