Perks trong Overwatch 2: Blizzard vừa nhét một bản vá vào giữa mỗi trận đấu

Khoảng hai giờ sáng giờ Thượng Hải, tôi dừng lại ở khung hình thứ 47 của một VOD đấu tập rò rỉ. Một Bastion đứng sau góc tường, thanh máu tự hồi lên trong khi chẳng có healer nào bên cạnh nó. Tôi xem lại ba lần rồi mới tin. Self-Repair — kỹ năng bị xóa khỏi game khi Overwatch 2 ra mắt — vừa quay lại, không thông qua một bản vá nào cả, mà thông qua một lựa chọn được thực hiện ngay trong trận đấu.

Tôi làm nghề đọc bản vá. Bảy năm qua, mọi phân tích của tôi về Overwatch đều dựa trên một giả định nền tảng: sức mạnh của một tướng là hằng số trong suốt một trận. Bạn chọn tướng, bạn biết chính xác nó mạnh bao nhiêu, yếu bao nhiêu, và bạn xây dựng chiến thuật quanh con số đó. Hệ thống Perks vừa phá cái giả định ấy.

Bối cảnh: hệ thống vận hành thế nào

Về mặt cơ học, nó không phức tạp. Mỗi tướng có hai bậc nâng cấp: Minor Perks mở ở cấp 1, Major Perks mở ở cấp 2. XP kiếm được từ chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ hạ gục, hồi máu và cứu đồng đội. Mỗi tướng lên cấp hai lần trong một trận, không hơn, không kém.

Điểm khiến tôi dừng lại nằm ở cơ chế đổi tướng. Đổi tướng nghĩa là quay về cấp 1. Nhưng lần thứ hai chơi lại chính tướng đó trong cùng trận, Perks mở nhanh hơn. Blizzard gọi đó là tăng tốc trải nghiệm. Tôi gọi đó là một lỗ hổng chiến thuật chưa ai kiểm chứng.

Và đây là chỗ tôi phải nói thẳng: nó thay đổi cấu trúc trận đấu nhiều hơn bất kỳ bản vá số nào Blizzard tung ra trong ba năm qua. Không phải vì nó mạnh. Mà vì nó biến sức mạnh tướng thành một biến số chạy theo thời gian.

Phân tích: bốn hệ quả cấu trúc

Một: Perks là một bản vá nằm trong trận đấu.

Khi tôi phân tích một trận bóng đá, tôi biết đội hình ra sân là cố định trong 90 phút. Khi tôi phân tích Overwatch trước đây, tôi cũng biết bộ kỹ năng của tướng là cố định trong một ván. Perks xóa bỏ điểm neo đó. Một DVa ở phút thứ nhất và một DVa ở phút thứ tám không còn là cùng một thực thể.

Hệ quả là mọi mô hình dự đoán dựa trên tỷ lệ thắng theo tướng đều mất giá trị ở phần sau của trận. Bạn không thể nói "tướng này có tỷ lệ thắng 52%" nữa, vì con số đó giờ phụ thuộc vào việc người chơi có lên được cấp 2 hay không, lên lúc nào, và chọn nhánh nào.

Hai: Perks gọi lại sức mạnh đã chết.

Bastion Self-Repair. Orisa Barrier. Đây là những kỹ năng bị gỡ bỏ vì lý do cân bằng, và giờ chúng quay lại dưới dạng lựa chọn nâng cấp. Trong làng phân tích, tôi thường gọi đây là "sức mạnh ma" — thứ đã bị chôn nhưng chưa phân hủy.

Với Orisa, đây không phải một nâng cấp nhỏ. Cô ta mất khiên khi chuyển sang Overwatch 2 và được định hình lại thành một tank cận chiến thuần. Trả lại khiên cho cô ta ở cấp 2 nghĩa là trả lại một danh tính hoàn toàn khác. Người chơi sẽ phải học lại cách đứng, cách chặn, cách mở giao tranh.

Câu tôi hay dùng khi nói về những hệ thống kiểu này: Hệ thống giỏi nhất không tạo ra siêu sao, nó tạo ra vai diễn hoàn hảo. Orisa có khiên không phải là Orisa mạnh hơn. Đó là một vai diễn khác được giao cho cùng một cái tên.

Ba: nguồn XP thưởng cho người chơi ở gần giao tranh.

Đây là điểm tôi cho là quan trọng nhất và cũng bị bỏ qua nhiều nhất. XP đến từ mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ, hồi máu, cứu đồng đội. Nó không đến từ việc đi lẻ, từ việc đứng ở góc bản đồ chờ cơ hội, hay từ việc ép góc một mình.

Về mặt cấu trúc, điều này đẩy giá trị về phía lối chơi tập thể. Trong bóng đá, đó là kiểu hệ thống thưởng cho đội hình pressing liên tục thay vì đội hình phản công chờ thời. Trong Overwatch, nó nhắm trực tiếp vào nhóm tướng đánh lẻ và nhóm sniper.

Một Widowmaker giỏi vẫn có thể hạ ba mạng, nhưng nếu cô ta làm điều đó ngoài tầm hỗ trợ của đội, cô ta tích XP chậm hơn một Zarya đứng giữa điểm. Tôi không nói sniper chết. Tôi nói rằng cái giá của việc chơi sniper vừa tăng lên, và nó tăng một cách âm thầm.

Bốn: giá trị của người chơi đa tướng tăng vọt.

Cơ chế đổi tướng có một hệ quả kép. Đổi tướng làm mất tiến độ Perks. Nhưng đổi lại, quay về tướng cũ mở Perks nhanh hơn. Điều này tạo ra hai chiến lược hoàn toàn khác nhau.

Chiến lược thứ nhất: giữ tướng, tích lũy, lên cấp 2 sớm, dùng Major Perk làm đòn kết liễu. Chiến lược thứ hai: đổi tướng liên tục để phá nhịp tích lũy của đối phương, rồi quay lại tướng chủ lực khi cần.

Chiến lược thứ hai chỉ khả thi với người chơi thành thạo từ ba tướng trở lên trong cùng một vai trò. Trong ngành, chúng tôi gọi đó là flex player. Trước đây, họ là món quà. Bây giờ, họ là điều kiện sống còn.

Góc đối lập: chỗ tôi có thể sai

Tôi phải tự đặt giới hạn cho chính mình. Toàn bộ phân tích trên được xây từ một bài giải thích tính năng, không phải từ dữ liệu tỷ lệ thắng. Không có một con số win-rate nào, không có pick-rate, không có ban-rate. Mọi kết luận của tôi đang nằm ở mức giả thuyết, và tôi muốn nói rõ điều đó thay vì để nó trôi đi trong im lặng.

Ba điểm mù cụ thể.

Một: không ai biết Perks có được bật trong chế độ xếp hạng và thi đấu chuyên nghiệp hay không. Nếu Blizzard giữ nó ở chế độ casual, toàn bộ bài này trở thành một bài viết về arcade mode. Nếu họ bật nó ở Overwatch League, đây là cuộc thay đổi lớn nhất kể từ khi khóa vai trò 2-2-2 được áp đặt.

Hai: khoảng cách sức mạnh giữa Minor và Major Perks chưa được định lượng. Nếu Major Perks mạnh vượt trội, thì điểm rơi thật sự của trận đấu không phải là giao tranh đầu tiên, mà là thời điểm đội nào đó lên cấp 2 trước. Toàn bộ nghệ thuật đọc trận sẽ phải viết lại quanh cột mốc đó.

Ba: vấn đề khóa bản vá. Nếu một giải LAN chạy phiên bản cũ không có Perks, còn giải khác chạy bản live có Perks, chúng ta có hai môn thể thao khác nhau dùng chung một cái tên. Ngành này đã từng chứng kiến những tranh cãi kiểu đó, và chúng chưa bao giờ kết thúc đẹp.

Meta trong esports không do ai phát minh — nó tự lộ ra khi ai đó chịu tính toán. Tôi chưa tính được gì cả. Tôi chỉ mới nhìn thấy hình dạng của vấn đề.

Còn một rủi ro nữa mà tôi để riêng ra: khả năng đọc trận của khán giả. Overwatch vốn đã khó xem. Thêm một tầng tiến trình chạy trong trận, thêm hai nhánh lựa chọn cho mỗi tướng trên màn hình, nghĩa là bình luận viên phải gánh thêm một lớp thông tin nữa. Sân trống cho ta dữ liệu, nhưng lấy đi thứ mà dữ liệu không đo được: tiếng ồn. Ở đây thì ngược lại — chúng ta thêm dữ liệu vào một sân khấu đã đầy tiếng ồn.

Điểm mấu chốt và dự đoán

Nếu phải đặt cược vào một tiên đoán có thể kiểm chứng, tôi chọn điều này: trong vòng ba tháng tới, sẽ xuất hiện ít nhất một chiến thuật "đổi tướng để chặn Perks" được các đội chuyên nghiệp sử dụng có chủ đích, và nó sẽ gây tranh cãi vì bị xem là lối chơi phá game.

Dự đoán thứ hai: Bastion và Orisa sẽ là hai cái tên bị réo nhiều nhất trong các cuộc thảo luận cân bằng đầu tiên, không phải vì chúng mạnh nhất, mà vì chúng là hai trường hợp rõ ràng nhất của sức mạnh ma quay lại.

Và dự đoán thứ ba, cái tôi tin nhất: tỷ lệ chọn tướng đánh lẻ sẽ giảm ở giai đoạn đầu mùa, không phải do nerf, mà do kinh tế XP tự đẩy người chơi ra khỏi lối chơi đó.

Đừng hỏi cầu thủ hay thế nào, hãy hỏi hệ thống che chở anh ta ra sao. Câu đó đúng với bóng đá, và bây giờ nó đúng với Overwatch theo một cách mới. Bảy năm qua, câu hỏi trung tâm là "tướng này mạnh không". Câu hỏi mới là "người chơi này đã lên cấp 2 chưa, và bằng cách nào".

Blizzard vừa trao quyền định hình meta cho từng cá nhân trong từng trận đấu. Đó là một canh bạc lớn. Và như mọi canh bạc trong esports, nó chỉ được phán xét sau khi dữ liệu đủ dày để phản bội lại ý định ban đầu của người thiết kế.