Marathon rẽ sang ba chế độ: Bungie đổi tệp khán giả để cứu lượng người chơi

Đêm ấy, Discord của một clan Destiny 2 mà tôi theo dõi đã bảy năm bỗng im. Không phải mất mạng. Một thành viên dán đường dẫn tới lá thư “The Next Chapter of Bungie”, và ba mươi hai người Hàn Quốc cùng lúc ngừng gõ phím. Trong lá thư, Giám đốc studio Poria Torkan và Tổng giám đốc sản phẩm Marathon Josh Deane thừa nhận thẳng: lượng người chơi thực tế của Marathon vẫn chưa chạm ngưỡng mà Bungie kỳ vọng. Lá thư không nêu số liệu cụ thể nào. Chỉ có một lộ trình — tháng 10 với bản cập nhật “Nightfall Refresh”, tháng 12 với “Symbiosis” — cùng tuyên bố rằng Marathon sẽ thôi làm một tựa game chỉ có duy nhất vòng lặp PvPvE.

Sáu tháng trước, giới phê bình dành cho Marathon những lời khen hiếm hoi. Người chơi thì không ở lại đủ lâu để khen lại.

Tôi ngồi xem lại đoạn ghi hình buổi công bố trong căn hộ nhỏ ở Seoul và nhớ một câu tôi từng viết: mỗi trận đấu là một bản ballad; người dẫn chuyện chỉ việc lắng nghe tiếng vang của nó. Lần này tiếng vang phát ra từ một phòng họp, không phải từ sân đấu.

Marathon thuộc dòng extraction shooter — người chơi vào bản đồ, nhặt chiến lợi phẩm, và phải rút ra an toàn mới giữ được những gì đã nhặt. Người chơi khác cũng ở trong bản đồ đó, vừa là mối đe dọa vừa là mồi ngon. Dòng game này có một luật chơi tâm lý rất riêng: phần thưởng không nằm ở việc bắn giỏi, mà ở việc biết lúc nào nên bỏ chạy.

Bungie đặt cược lớn vào Marathon. Theo chính nội dung lá thư, một lượng lớn nhân sự và nguồn lực đã được chuyển từ Destiny 2 — khi tựa game đó bước vào giai đoạn cuối của kế hoạch live-service — sang dự án mới. Ban lãnh đạo studio đồng thời phủ nhận việc Marathon được sinh ra để kế nhiệm Destiny. Lời phủ nhận ấy không thừa. Nó xuất hiện đúng lúc cộng đồng Destiny đang tự hỏi vì sao nhịp nội dung của họ chậm lại.

Thị trường Hàn Quốc, nơi tôi sống và làm việc, là một phòng thí nghiệm thu nhỏ cho câu chuyện này. Destiny từng có một cộng đồng trung thành ở các PC bang Seoul, nhưng nó chưa bao giờ đạt tới quy mô của Liên Minh Huyền Thoại, Overwatch hay PUBG. Extraction shooter ở đây còn khó hơn: văn hóa chơi tại Hàn Quốc chuộng nhịp nhanh, chia trận rõ ràng, thắng thua công khai. Một tựa game mà thất bại của bạn được quyết định bởi việc có rút được ra hay không tạo ra cảm giác mất mát rất khác — và cảm giác mất mát ấy không bán được skin cho một cậu sinh viên mười tám tuổi ở Gangnam.

Bungie không công bố một bản vá cân bằng. Họ công bố một cuộc định nghĩa lại sản phẩm. Trong năm đầu tiên, Marathon sẽ có ba loại trải nghiệm: hợp tác PvE, đối kháng PvP có tính cạnh tranh, và vòng lặp PvPvE truyền thống. Bản “Nightfall Refresh” tháng 10 mở màn, “Symbiosis” tháng 12 bổ sung chế độ PvE vĩnh viễn. Song song, Bungie hứa hẹn một “trải nghiệm sinh tồn sâu hơn”.

Nếu đọc bằng ngôn ngữ của ngành thể thao điện tử, đây là một đội tuyển tuyên bố sẽ thay đổi toàn bộ hệ thống chiến thuật ngay giữa giải đấu. Một bản vá cân bằng chỉ dịch chuyển vài điểm sức mạnh; việc mở rộng sang ba chế độ dịch chuyển cả định nghĩa về việc chơi game để làm gì. Có những đội tuyển thua vì chơi đúng meta, và thắng vì dám lệch meta.

Người hưởng lợi rõ ràng là nhóm người chơi phổ thông, những người muốn nhiều lựa chọn hơn là một vòng lặp căng thẳng lặp lại vô tận. Người chịu thiệt là nhóm trung thành với extraction shooter nguyên bản — nhóm nhỏ nhưng gắn bó, và trong nhiều trường hợp, chính là nhóm đã khen ngợi Marathon khi giới phê bình còn do dự. Bungie đang đổi một tệp khán giả hẹp lấy cơ hội mở rộng, và đặt cược rằng tệp khán giả rộng sẽ đến trước khi tệp khán giả cũ bỏ đi.

Vấn đề nằm ở chỗ dữ liệu không cho phép kiểm chứng bất cứ điều gì. Lá thư thừa nhận người chơi ít hơn kỳ vọng nhưng không nêu con số. Không có số liệu về tỷ lệ giữ chân, không có phân bố thời gian chơi theo chế độ, không có dữ liệu theo vùng. Một phân tích nghiêm túc phải nói thẳng: chúng ta biết có vấn đề, nhưng không biết vấn đề lớn tới đâu. Đây là dạng thông tin nguy hiểm nhất trong ngành — đủ để kích hoạt một cuộc tái cấu trúc, nhưng không đủ để đánh giá cuộc tái cấu trúc đó có hợp lý hay không.

Một điểm nữa đáng chú ý là khoảng cách giữa phê bình và thị trường. Marathon nhận đánh giá tốt khi ra mắt. Tựa game vẫn không giữ được người chơi. Kinh nghiệm theo dõi các chu kỳ live-service của tôi cho thấy mô thức “phê bình khen, người chơi rời đi” thường chỉ về hai nguyên nhân: lượng nội dung không đủ để duy trì nhịp chơi hàng tuần, hoặc thiếu một vòng lặp kết thúc đủ hấp dẫn để người chơi quay lại sau khi đã chạm tới giới hạn. Cả hai đều là vấn đề thiết kế dài hạn, không phải vấn đề chất lượng.

Thời điểm công bố cũng đáng soi. Một lộ trình được khóa cứng vào tháng 10 và tháng 12, hai mốc cách nhau đúng hai tháng, cho thấy tham vọng ra mắt nhanh hơn là tham vọng hoàn thiện. Với ba loại trải nghiệm được hứa hẹn trong năm đầu, rủi ro thực thi nằm ở chỗ mỗi chế độ đều cần một cộng đồng đủ lớn để không chết vì hàng đợi trống. Ba chế độ chia đôi một tệp người chơi đã teo lại là phép chia không có kết quả dương.

Trong ba hứa hẹn, chỉ một hạng mục có liên quan tới thể thao điện tử: chế độ PvP cạnh tranh. Bản công bố không nhắc tới bậc xếp hạng, hệ thống giải, công cụ quan sát hay bất kỳ cấu trúc thi đấu nào. Một chế độ PvP không có xếp hạng và không có khán giả là một tính năng giữ chân, không phải một mầm mống hệ sinh thái. Tôi đã đủ lâu trong nghề này để phân biệt hai thứ đó, và tôi không đọc ra một giải đấu Marathon nào trong lá thư ấy.

Cách kể hấp dẫn nhất về câu chuyện này là bi kịch bản sắc: một studio huyền thoại quay lưng lại với chính thứ đã làm nên tên tuổi nó. Tôi không mua cách kể đó, dù nó dễ bán hơn nhiều.

Vấn đề của Marathon nhiều khả năng không nằm ở bản sắc, mà ở chỗ dòng extraction shooter đã bước vào giai đoạn bão hòa. Escape from Tarkov giữ phần lõi cứng. Các sản phẩm lớn học theo nó rồi lần lượt rút lui. Khi chi phí sản xuất một tựa live-service đã chạm mức hàng trăm triệu đô la, việc phục vụ một tệp khán giả hẹp trở thành bài toán không có lời giải trong bảng tính. Bungie không thay đổi vì họ thay đổi trái tim. Họ thay đổi vì dòng tiền.

Phía sau đó là một bài toán khó hơn nhiều so với chuyện bản sắc: liệu có tồn tại một phiên bản Marathon vừa đủ sâu cho người chơi cũ, vừa đủ rộng cho người chơi mới, vừa đủ lớn để trả hóa đơn cho cả một studio? Ba chế độ trong năm đầu là câu trả lời nhanh nhất mà Bungie có thể đưa ra, nhưng đó cũng là câu trả lời tốn kém nhất.

Trong lúc câu chuyện này chiếm sóng, phần náo nhiệt thật sự của thể thao điện tử lại nằm ở một chỗ khác: án phạt toàn cầu dành cho hai tuyển thủ PUBG là Himass và TanVuu, làn sóng phản đối nhắm vào KRAFTON, các bình luận trên VTV3, và một chiến dịch ký tên vượt mốc 4,1 triệu chữ ký. Đó là chuyện quản trị và liêm chính thi đấu — có đội, có người, có khán giả, có hậu quả. Marathon có một chế độ PvP chưa biết ngày ra mắt. Hai câu chuyện nằm cạnh nhau trên cùng một trang tin, nhưng chúng thuộc hai thế giới khác nhau, và tôi từ chối trộn chúng lại chỉ để tiện cho một dòng tít.

Galio từng khóc trong đêm OGN, và hôm nay tôi hiểu vì sao game cũng có linh hồn. Nhưng linh hồn không trả được lương cho ba trăm con người. Tháng 10 và tháng 12 sẽ trả lời một câu hỏi mà không bản vá nào từng phải trả lời: liệu một tựa game có thể đổi tệp khán giả của mình mà vẫn giữ được thứ khiến nó đáng nhớ? Esports dạy tôi rằng cảm xúc cũng có cooldown, nhưng nỗi nhớ thì không. Tôi sẽ ngồi lại qua hai cột mốc ấy để xem Bungie dùng chúng để hồi sinh, hay chỉ để kéo dài thời gian hồi.