Chồng cõng vợ chạy đua ở Cần Giờ: Niềm vui cộng đồng hay chiêu bài của marathon?

Sáng chủ nhật ven biển Cần Giờ, một người đàn ông 34 tuổi cõng vợ trên lưng, sải những bước ngắn đến kỳ lạ. Đầu gối khuỵu, thân trên nghiêng về trước, mỗi bước chân nện xuống mặt đường như mang theo một khoản nợ cả đời. 200 mét, hơn ba phút. Tốc độ trung bình chỉ khoảng 1,1 m/s, chậm hơn cả người đi bộ vội. Nhưng khi về đích, anh Xuân Thêm và chị Thùy Linh vẫn cười rạng rỡ, vừa giành giải nhất nội dung cõng vợ trong khuôn khổ HDBank Green Marathon. Đây là sự kiện phụ được chờ đợi nhất, bởi nó đã gắn bó với giải suốt năm mùa liên tiếp. Ngay từ đầu, cái tên của cuộc thi đã nói lên bản chất: đây không phải một nội dung điền kinh chính thức, không có tiêu chuẩn Olympic, không có bảng xếp hạng thế giới. Nếu nhìn bằng con mắt của người phân tích thể thao chuyên nghiệp, thông số kỹ thuật gần như vô nghĩa. Tải trọng thêm khoảng 40-50 kg trên lưng, tương đương 55-75% trọng lượng cơ thể một người đàn ông trưởng thành, buộc cơ thể phải rút ngắn sải chân, gập gối và nén cột sống. Một vận động viên elite sẽ không bao giờ chạy như vậy, bởi nó phá hủy mọi nguyên tắc cơ sinh học. Nhưng những người tham dự không phải elite. Anh Xuân Thêm và chị Thùy Linh thuộc câu lạc bộ An Sương Runners, một nhóm chạy bộ phong trào. Điều quan trọng hơn cả tấm huy chương là họ vừa đăng ký chạy marathon 42 km vào ngày hôm sau. Một người định chạy 42 km thường sẽ không mạo hiểm cõng thêm 40 kg trước đó, trừ khi họ xem sự kiện này là một trò chơi, một nghi thức gắn kết, một cách để tận hưởng không khí lễ hội. Chính câu chuyện “vừa cõng vợ 200 mét, vừa chạy full marathon” mới là thông điệp thật sự của giải đấu, không phải thành tích trên đường chạy. Tôi đã theo dõi nhiều giải chạy phong trào ở Việt Nam, và tôi học được một điều: hệ số xoay hông không bao giờ nói dối, chỉ có người cố tình đọc sai nó. Ở Cần Giờ, con số “200 mét, hơn ba phút” không nói lên sức mạnh, mà nói lên sự thân thuộc. Người chồng không muốn bỏ vợ lại phía sau, người vợ không muốn chồng phải gồng mình. Nhịp chân chậm rãi, đầu gối khụy xuống, mỗi bước đi là một lần cả hai phải phối hợp nhịp thở. Nếu tôi phải đọc bản án của cuộc đua này, tôi sẽ không đọc bằng đồng hồ bấm giờ, mà bằng khoảng cách giữa hai trái tim đang đập cùng một nhịp. Về mặt y khoa, tôi không thể đưa ra cảnh báo cụ thể nào, vì không có dữ liệu chấn thương. Nhưng tôi biết rằng tải trọng 40-50 kg trong tư thế gập gối kéo dài tạo áp lực đáng kể lên cột sống thắt lưng và khớp gối. Nếu cuộc đua này được tổ chức thường xuyên, ban tổ chức nên tính đến việc phân hạng theo cân nặng hoặc kiểm tra sức khỏe người tham gia. Vẫn là câu nói mà tôi luôn giữ trong nghề: tôi không tiên tri, tôi chỉ đọc được mật mã cơ thể đã viết từ trước. Cơ thể của những người chạy phong trào thường không bộc lộ nguy cơ trong một buổi sáng vui vẻ, nhưng nó lưu lại những vết nứt nhỏ, và mật mã chấn thương có thể xuất hiện nhiều tháng sau đó. Tuy nhiên, câu chuyện lớn nhất của giải đấu không nằm ở chấn thương, mà nằm ở dòng người đứng hai bên đường. Hơn một nghìn khán giả địa phương tụ về xem, cười, reo hò khi các ông chồng cõng vợ chạy lặc lè. Những đứa trẻ chạy cự ly 1,5 km và 3 km cũng nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt. Có một bé gái khóc nhè giữa chừng, nhưng được các pacer dẫn dắt về đích an toàn – một khoảnh khắc nhỏ nhưng dễ lan tỏa, tạo nên cảm xúc tích cực cho thương hiệu tài trợ. Giới phân tích thường nhìn vào thành tích, nhưng tôi nhìn vào cấu trúc của sự kiện. HDBank Green Marathon không đơn thuần là một cuộc đua, mà là một cái phễu: marathon 42 km là sản phẩm chính, cõng vợ là trò hút truyền thông, chạy trẻ em là hạt giống tương lai. Cách tổ chức đó không hề ngây thơ. Nhà tài trợ ngân hàng cần sự hiện diện thương hiệu, cần những bức ảnh cảm động để lan truyền, cần cảm giác “ngân hàng gần gũi với đời sống” thay vì chỉ là nơi giao dịch. Cuộc đua cõng vợ chính là phương tiện truyền thông hiệu quả nhất. Đây là điểm khiến tôi muốn đi ngược lại cách nghĩ thông thường. Nhiều người cho rằng những trò chơi kiểu này làm giảm giá trị của marathon, biến một môn thể thao nghiêm túc thành hội chợ. Nhưng tôi cho rằng, chính những trò chơi như cõng vợ mới nuôi dưỡng văn hóa chạy bộ cộng đồng. Một người vợ về đích trong vòng tay chồng sẽ nhớ mãi cảm giác an toàn; một đứa trẻ được pacer dìu qua vạch đích sẽ không còn sợ hãi những cự ly dài. Cộng đồng chạy bộ phong trào lớn lên không phải vì những con số kỷ lục, mà vì những trải nghiệm khiến con người muốn quay lại. Người ta có thể quên thời gian về đích, nhưng không quên được cảm giác được vỗ về, được cổ vũ, được là một phần của ngày hội. Tôi cũng lưu ý một chi tiết: cuộc thi cõng vợ được duy trì liên tục 5 năm. Ở một quốc gia nơi các giải chạy mọc lên rồi biến mất như nấm sau mưa, việc giữ được một nội dung vui kéo dài nửa thập kỷ chứng tỏ nó mang lại giá trị thật cho nhà tài trợ và người tham gia. Nó không phải một sáng kiến nhất thời, mà là một mắt xích của chiến lược gắn kết thương hiệu với cộng đồng. Nếu chỉ nhìn vào khía cạnh thể thao thuần túy, chúng ta sẽ bỏ qua hệ sinh thái đang phát triển rất nhanh của marathon phong trào tại Việt Nam. Tất nhiên, vẫn có những câu hỏi cần đặt ra. Việc cõng thêm tải trọng lớn có thực sự an toàn cho người chạy phong trào? Ban tổ chức đã có phương án y tế cho các tình huống khẩn cấp chưa? Thời tiết Cần Giờ cuối mùa mưa vẫn nóng ẩm, và việc chạy marathon ngay sau nội dung cõng vợ có thể đè nặng lên thể lực của những người không quen. Nhưng trong bối cảnh của một giải chạy vui, những rủi ro này thuộc nhóm thấp, và người tham dự hoàn toàn có quyền tự quyết định mức độ chịu đựng của mình. Điều đọng lại sau bài viết này không phải là tấm huy chương của anh Xuân Thêm, cũng không phải thông số 1,1 m/s của cặp đôi chiến thắng. Điều đọng lại là hình ảnh một người chồng cõng vợ trên lưng, bước đi chậm nhưng không bỏ cuộc. Trong một thế giới mà thể thao ngày càng bị chi phối bởi dữ liệu, kỷ lục và tiền bạc, có một sân chơi vẫn chạy bằng tình cảm gia đình, bằng tiếng cười, bằng những bước chân lặc lè nhưng ấm áp. Liệu chúng ta có đang chạy vì một thương hiệu, về một vạch đích, hay thực ra, tất cả chúng ta đều đang chạy về phía nhau?